Skip to content

Διάφανοι κήποι


 

 

της Ελισάβετ Πλέσσα από τον κατάλογο της έκθεσης «Διάφανοι Κήποι»

ΜΝΗΜΕΣ ΤΗΣ ΚΛΩΣΤΗΣ
Στα νέα της έργα η Κωνσταντίνα Συλίκου χρησιμοποίησε το μεγάλο δώρο του εγκλεισμού, το χρόνο, δημιουργώντας πορτρέτα λουλουδιών και τοπία κήπων που στη θέασή τους ανταποδίδουν το ρυθμό της δημιουργίας τους.
Αντλώντας από την παράδοση του κεντήματος που της κληροδότησε το οικογενειακό της περιβάλλον, καθώς και από τη μέχρι τώρα πορεία της στη ζωγραφική, η Συλίκου ενσωματώνει στα έργα αυτά τόσο τα προσωπικά βιώματά της, όσο και τις ρίζες μιας συλλογικής μνήμης. Με την προσωπική τεχνική που εφαρμόζει, το κύριο μέλημά της είναι, όμως, η προσέγγιση της παράδοσης μέσα από ένα σύγχρονο βλέμμα και η ζωγραφική απόδοσή της στον σημερινό χρόνο.
Η Συλίκου σχεδιάζει με κάρβουνο φυτά, έντομα και ζώα πάνω σε πλακάτες, κενές επιφάνειες του καμβά, ο οποίος στη συνέχεια ντύνεται με οργάντζα που τον καθιστά πολύτιμο και του προσδίδει μια ανταύγεια σχεδόν εσωτερική. Οι μορφές αναδύονται μέσα από τη διαφάνεια του λεπτού υφάσματος, σαν μακρινή μνήμη της όψης τους, εντάσσοντας ταυτόχρονα στο έργο το ζωγραφικό παρόν και παρελθόν του. Όπου όμως η ανάγκη του θέματος απαιτούσε το χρώμα, βελονιές μεταξωτής κλωστής πάνω στις υφασμάτινες στρώσεις υποδύονται την πένα ή το πινέλο σχηματίζοντας τα περιγράμματα των μορφών, ενώ μέσα από τις τονικότητες των λαμπερών χρωματιστών νημάτων, και ανάλογα με τις αραιώσεις και τις πυκνώσεις τους, αποδίδονται οι όγκοι και οι φωτοσκιάσεις της κάθε σύνθεσης.
Στις περιοχές του έργου, όπου τα νήματα δεν υπηρετούν τη λειτουργία της περιγραφής, η κεντημένη γραφή αποκτά την αυτοαναφορικότητα του μέσου αυτοσχεδιάζοντας προς την αφαίρεση. Στο εγχείρημα της απεικόνισης, το αδρό σχέδιο από κάρβουνο συνδιαλέγεται με την ακρίβεια του σχεδίου που αφήνουν τα ίχνη της κλωστής. Εντούτοις, η τελική εικόνα σχηματίζεται μόνο όταν η πλαισίωση μέσα σε διάφανα κουτιά επιβάλει με αποστάτες κενό χώρο ανάμεσα στα αλλεπάλληλα υφασμάτινα στρώματα. Προκύπτει έτσι ένα έργο αυτόφωτο, που δημιουργείται οργανικά, σαν έκπληξη ακόμα και για τη δημιουργό του, και όχι μέσα από την αυθαίρετη εφαρμογή μιας προκαθορισμένης ιδέας.
Δονούμενα περιγράμματα και υπαινικτικά επίπεδα συνομιλούν με τα χρώματα της κεντημένης γραφής και τη διαφάνεια των υφασμάτων, εκφράζοντας την ελπίδα της Συλίκου οι πολύτιμες εικόνες της εφήμερης ζωής ολάνθιστων λουλουδιών και κήπων να επισημαίνουν την αποξένωση από το φυσικό περιβάλλον. Σαν ολογράμματα, οι μορφές πάλλονται σιωπηλά ή χορογραφούνται κυκλικά, μεταμορφώνοντας κάποτε τη βλάστηση σε μια φύση σχεδόν μεταφυσική.
Οι γραφές της βελονιάς αφηγούνται το χρόνο που χρειάστηκε, αλλά και τον χρόνο που φεύγει. Η Κωνσταντίνα σκυμμένη στους κήπους της ζωγραφίζει τις μνήμες των νημάτων. Στα λάθη της κλωστής βρίσκει την ελευθερία.


 

Αθηνά Σχινά | Ιστορικός Τέχνης & Θεωρίας του Πολιτισμού (ΕΚΠΑ)
Από την έκθεση 30οι ΠΛΟΕΣ: «Προς τον Κήπο των Εσπερίδων», 2024

Η Κωνσταντίνα Συλίκου μέσα από τα δικά της λουλούδια και τα φυλλώματα, μας μεταφέρει ένα δακρυσμένο βλέμμα από το «πάσχον» αλλά και το «αναστάσιμο» σώμα της φύσης και του ανθρώπου, τονίζοντας με προσδοκία κι ελπίδα, μια ενδόμυχη βούληση που παριστάνεται αλληγορικά σε παραλληλία καταστάσεων και υπαλλαγή συναισθημάτων. Η απτική αίσθηση συμπληρώνει κι ανανεώνει την οπτική αντιληπτικότητα. Τη συγκεκριμένη διττή κι αλληλεπενεργιτική αυτή αίσθηση, η Κ. Σ. την επιτυγχάνει μέσα από τα δύο και τρία επίπεδα που διαπραγματεύεται την κάθε «εικόνα» της, με χρώματα, ημιδιάφανο πανί και κέντημα με μεταξωτή κλωστή, μέσω της οποίας τονίζεται ο ποιητικά «διαφορετικός» σχεδιασμός των πετάλων των λουλουδιών- και άλλες τους λεπτομέρειες- καθώς η «μεταφυσική» επιστρέφει στην ανθρώπινη χειρονιμία και «στην κατά σχέση» ζωή, (σύμφωνα με τον Χρ. Γιανναρά).


 

Βίντεο της έκθεσης “Διάφανοι Κήποι” (2024)